Te citeren als: M.W.J. de Bruijn, ‘De spiegel van het schip 'De Domtoren van Utrecht’ (www.broerendebruijn.nl/ScheepsspiegelDomtoren.html, versie van [datum], geraadpleegd op [datum]).

So als biden roester plach te staen doemproost custorie, so stont tussen die ende Cruys capel, daer stont een huysgen wat heten ende was carcer eccle­siarum nostrarum, dat hebben die heren vanden doem off laten breken buten ons, dat so niet en behoerden, begherende daer omme etc.

[8] Oudmunster 467, scans 10 en 9 (in deze volgorde). Het stuk hoort overigens niet onder dit archiefnummer thuis: Item etiam carceres communes dicti domini ecclesie sancti Salvatoris circa capellam sancte Crucis se..ga.unt [?], in preiudicium dicte ecclesie sancti Salvatoris.

[11] Het gaat hierbij om een overeenkomst van circa 1485, waarvan de inhoud wel bewaard is gebleven, maar waarover Oudmunster zich beklaagt dat de dom die overeenkomst nooit bekrachtigd had (Oudmunster 449; zie Husinge ende hofstede 165, nt. 508, en ► Het bisschopshof).

[12] Dom 3166 en Oudmunster 410. Editie: F. Ketner (uitg.), Oorkondenboek van het Sticht Utrecht tot 1301, V-1 (’s-Gravenhage 1959) nr. 2631, 149-152: Item transitus apud scolas maioris ecclesie stabit deinceps clausus continue nec aliquatenus aperietur, nisi in Cena Domini pro transitu dominorum sancti Salvatoris vel visitatione sepulchrorum hinc vel inde, sive pro trahendo vino seu deportando blado vel aliis necessariis prelatorum vel canonicorum nostrorum; quibus peractis subito recludetur ab eodem custode, qui clavem dederit pro aperiendo ipsum. Due debent esse claves ad transitum predictum et due ad ianuam iuxta cratem et due ad interiorem cameram iuxta capellam sancte Crucis, que quandoque fuit carcer quorumdam; quas tres claves debet habere custos maioris ecclesie et alias tres custos ecclesie sancti Salvatoris pro aperiendis et claudendis eis temporibus oportunis.

[13] Zie de webpagina ► De claustrale huizen Achter de Dom.



Detail van de afbeelding van Joost Cornelisz. Droochsloot, overeenkomend met de afbeelding op de scheepsspiegel:

'Ook hebben zij de gemeenschappelijke kerker(s) van de genoemde (aartsdiaken) en van de kerk van Sint-Salvator bij de Heilig-Kruiskapel gesloopt, ten nadele van de genoemde kerk van Sint-Salvator.

‘Ook wordt naar voren gebracht en gezegd dat hoewel bij de Heilig-Kruiskapel het consistorie van de aartsdiaken van de dom placht te staan en daarbij een huis dat kerker van de kerken van de dom en Sint-Salvator werd genoemd en gemeenschappelijk placht te zijn, hebben de heren van de dom dat huis op eigen gezag, zonder dat aan de heren van Sint-Salvator te vragen, afgebroken en tenietgedaan en de stenen en andere zaken daaruit voortkomend laten afvoeren en ten eigen bate aangewend.’

‘Maar het staat voor de voornoemde heren van de domkerk niet vast dat er ooit enig huis bij dat consistorie stond dat een kerker van de kerken van de dom en Sint-Salvator is geweest, noch hebben zij van hun ouderen horen zeggen dat er een dergelijk huis dat een kerker is geweest bij dat consistorie heeft gestaan, noch dat zij enig huis bij dat consistorie hebben laten afbreken, wat de voornoemde heren naar voren brengen.
Maar juist is dat zij goed hebben vastgesteld in deze betekenis in de voornoemde overeenkomst, gesloten tussen de genoemde kerken,[11] dat er een binnenste kamer bij de Heilig-Kruiskapel is geweest, die eertijds de kerker van sommigen was geweest, voor welke kamer er ook twee sleutels moesten zijn, waarvan er een bij de domkerk, de andere bij de kerk van Sint-Salvator moest worden bewaard. Maar aangezien die binnenste kamer, waarvan geschreven werd dat zij eertijds de kerker van zekere personen was, naar blijkt bij de Heilig-Kruiskapel heeft gestaan en haar toebehoord of op zijn minst daaraan heeft gestaan, blijkt duidelijk dat de heren van de domkerk die kamer, waarvan geschreven wordt dat zij de kerker van zekere personen is geweest, niet hebben afgebroken, omdat zij geen plaatsen bij de Heilig-Kruiskapel hebben laten afbreken. Maar de bebouwing van deze heren (van de dom) staat tot nu toe voldoende ver van de kapel van het Heilig-Kruis af. En zo is duidelijk dat de voornoemde heren van Sint-Salvator in dit artikel tegen de heren van de domkerk duidelijk een ongerechtigde klacht naar voren brengen.’

‘Eveneens zal de doorgang bij de school van de domkerk voortaan voortdurend gesloten zijn en niet anders geopend worden dan op het Avondmaal des Heren (Witte Donderdag) voor een doorgang van de heren van Oudmunster of een bezoek aan de graven hier en daar, of voor de aanvoer van wijn of het vervoer van koren of andere benodigdheden van onze prelaten en kanunniken. Wanneer dit gedaan is, wordt de toegang onmiddellijk gesloten door de(zelfde; eerder genoemde) koster van de domkerk, die de sleutel zal geven om de doorgang te openen. Er moeten twee sleutels zijn voor de genoemde doorgang bij de rooster en twee voor de deur bij de rooster en twee bij de meer naar binnen gelegen kamer bij de Heilig-Kruiskapel, die ooit (quandoque) de kerker van sommige personen was; van welke sleutels de koster van de domkerk er drie moet hebben en de andere drie de koster van de kerk van Sint-Salvator om op de nodige tijden te openen en te sluiten.’

Naar boven ▲